Bestaat er wel een vrije wil?

Een keer heb ik drie uur lang op het Domplein in Utrecht doorgebracht om daar mensen te fotograferen. Dat vind ik het leukste van fotografie. Straatfotografie moet een indruk van de sfeer weergeven die er op het moment van de opname is. Meestal gaan mensen zich anders gedragen wanneer ze merken dat ik hen fotografeer. Er zijn er zelfs die daar bezwaar tegen maken. Om dit “aangepaste gedrag” te voorkomen ga ik op een grote afstand fotograferen met een telelens. Voor de liefhebbers; ik maak gebruik van een zoomlens (70-250mm). Men heeft in dat geval niet door dat ze gefotografeerd worden en gaan ongestoord verder met waar ze bezig mee waren. Overigens houd ik altijd wel het portretrecht van de gefotografeerde personen in mijn achterhoofd! In veel gevallen laat ik de foto zien en vertel ze dat ik ze zo nu en dan publiceer op internet. De meesten hebben geen bezwaar en vinden het zelfs leuk. Ik geef ook aan dat ik de foto’s niet commercieel gebruik.

  • Kloostergang Domkerk - Utrecht

Het Domplein is een plek met veel historie. Daar hebben zich veel plezierige en veel verdrietige zaken afgespeeld. Allemaal mensen die een doel hadden, en allemaal een wil om iets te doen. Toch vraag ik mij ook weleens af heeft de mens wel een vrije wil? Zijn al onze beslissingen niet een gevolg van een aaneenschakeling van allerlei oorzaken. Dit plein, dat ontstaan is na het instorten van een groot gedeelte van de Dom-kathedraal (door een tornado), is een religieus gebied. Dit plein heeft iets mystieks. Als kind voelde ik dat al en de immense grote toren werkte daar natuurlijk aan mee. De mens van die tijd heeft een gigantische kathedraal gebouwd ter ere van God. Dezelfde God die over hun wil beschikte. De mens neemt waar, zoals ik bijvoorbeeld vastleg met mijn foto’s, dus de werkelijkheid zoals die op dat moment is. Maar er zijn ook zaken die we niet kunnen waarnemen, waar men dus over nadenkt, zoals over God en de ziel en al wat nog meer. Dit plein zette mij aan tot nadenken over de vrije wil.

Mensen lopen, verblijven, praten, verbazen, etc., over wat hier allemaal is waar te nemen. De werkelijkheid zoals de harde keien, de Domtoren, fietsen, auto’s noem maar op zijn waar te nemen. Je zintuigen, vooral de ogen en oren, nemen de wereld waar. Maar er is meer denk ik, er zijn zaken en gebeurtenissen die alleen in je geest bestaan, en die benoemd kunnen worden zonder je zintuigen. Door de eeuwen heen doen mensen dat. De Domkerk is daar een product van. Het geloof in de andere wereld.
Tegenwoordig is de mens beter geïnformeerd dan de mens in de middeleeuwen. De hele dag komt er een stroom van informatie naar ons toe zoals via Facebook, Twitter, e-mail en ander social media. Ik doe daar hard aan mee, zeker met dit blog.

Is er nog wel plek over om je af te vragen of er buiten onze waarneembare werkelijkheid andere zaken zijn?

In de Middeleeuwen bijvoorbeeld was de kerk verantwoordelijk voor de informatiestroom. Het besef van goed en kwaad werd door hen voorgeschreven. De vrije wil bestond toen uit het volgen van je lot dat door de kerk en overheid werd bepaald.

Uit ervaring weet ik als je vrij wilt worden, in de breedste zin van het woord, dat een hele lange weg is die je moet gaan. De ultieme vrijheid is een niet te bereiken ideaal. We zijn verbonden met de wereld om ons heen. De vrijheid zit hem in de zoektocht naar je zelf. Ik heb geaccepteerd hoe ik ben en hoe ik met mijn omgeving in harmonie kan omgaan. Fotografie is voor mij filosofie, het proberen te verklaren in alle vrijheid waarom de dingen zo zijn en wellicht niet zo zijn.

(De foto’s zijn gemaakt in Utrecht op het Domplein en de kloostertuin van de Dom.)

1 reactie

  1. Tomas van Hemert zei:

    Over de vrije wil heb ik ooit eens het volgende gehoord:
    Aannemende dat een oerknal alle bestaande materie een richting en een snelheid heeft gegeven. Aannemende dat alle gebeurtenissen (ook in de hersenen) een gevolg zijn van chemische en natuurkundige reacties tussen materie. Geeft de conclusie dat alles (gebeurtenissen en gedachten) bij de oerknal vast is gelegd en een vrije wil dus niet bestaat.

    21 februari 2016

Reacties zijn gesloten