Categorie: Eer

Eer

Afgelopen week waren mijn vrouw, dochter en ik bij een opendag van een tweetal scholen in Utrecht. Toen ik door de klaslokalen en gangen liep kwamen er bij mij schoolherinneringen naar boven. In mijn tijd, en dan spreek ik over de zestiger en zeventiger jaren, had je klaslokalen met bankjes strak in een rij. Je leerde schrijven met een kroontjespen en de leraar of lerares sprak je aan met “u” ,meester of juffrouw. Ik zat in een volkswijk op school en er was onder de leerlingen een soort strijd in de sfeer van het recht van de sterkste. Daarbij speelde het eergevoel een belangrijke rol. Vechtpartijtjes op straat en het schoolplein waren er regelmatig en werden vaak beëindigd door tussenkomst van de leerkrachten.
Eer heeft heel veel te maken met het persoonlijke of maatschappelijke aanzien dat je hebt. Eer is gekoppeld aan het gevoel van eigenwaarde, en de erkenning daarvan door anderen. Het heeft onder andere betrekking op je sociale status, je goede naam, en je reputatie. Ook zijn er uiterlijke verschijning, voornamelijk in de sport, waarbij de eer gebonden is aan een fysieke prestatie. Men heeft het niet voor niets over het eremetaal. Eer is dus afhankelijk van anderen of zelfs van een collectief. Eer was vooral vroeger gebonden aan mannelijkheid en fysieke dapperheid. Het verdedigen van de belangen van de man en het bestaansrecht van zijn gezin en land. Het doden van de bedreiger was daarbij eervol. Vrouwen hadden ook een eergevoel maar het beschamen of aantasten daarvan werd uitgevochten door de mannen. Het duelleren was aan de orde van de dag. In de middeleeuwen bestond er zelfs een riddercode die zijn wortels had in de erecode. Onlangs heb ik een boek gelezen met de titel: Het vooroudergevoel. Een prachtig boek wat gaat de over onze vaderlandse geschiedenis aan de hand van de schoolprenten van J.H. Isings. Eigenlijk gaat het allemaal over strijd en eer.

In Utrecht staat op het Domplein het standbeeld van graaf Jan van Nassau een van de initiators van de Unie van Utrecht. Het beeld is gemaakt door Jean Theodore Stracké. Op 23 januari 1579 werd de Unie van Utrecht ondertekend, een verdrag waarin door een aantal Nederlandse gewesten afgesproken werd een einde te maken aan de Spaanse bezetting. Ook werden in dit verdrag staatkundige zaken geregeld, dit verdrag wordt ook wel beschouwd als de eerste grondwet. Eigenlijk was dit het begin van de Nederlandse staat.
In Japan heerst zelfs een eercultuur. Wij hebben hier een christelijke cultuur. Het zondigen, of het iets doen wat niet mag, is de basis van bijna alle maatschappelijke regels en wetten. Je verliest je eer als je je niet houdt aan de geldende regels. Iemand die gezondigd heeft is dus strafbaar. Hij kan gestraft worden en daarmee wordt hij weer ‘gereinigd’. Het eergevoel in Japan is gekoppeld aan het schaamtegevoel. Het uitlachen van een Japanner wordt opgevat als een belediging. Je kan zelfs een Japanner beledigen wanneer je niet de juiste aanspreekvorm gebruikt. Je ziet dit nog wel een beetje terug in vechtkunsten zoals het karate en iaido. (kunst van het trekken van het zwaard).
Ik ben ook wel eens aangesproken door iemand die zich in zijn eer aangetast voelde omdat ik van hem een foto had gemaakt. Vlak bij het standbeeld van Jan van Nassau ligt een koperen bol, de “Sol” gemaakt door Inez de Heer Kloots en Theo van der Hoeven. Dit stelt één miljardste deel van de zon voor. Eigenlijk is het wel gek dat we zo ontzettend klein zijn in het universum met zo’n heel groot eergevoel. Lau Tse zag dit ook in en zei: De wijze handelt, maar heeft geen bezit. Hij voltooit zijn werk, maar heeft geen trots. Hij verlangt niet naar eer en roem.

(Foto gemaakt in Utrecht, standbeeld van graaf Jan van Nassau.)

Eer

Reacties gesloten