De inspiratie ligt op straat

Op zaterdag 3 maart 2018 heb ik deelgenomen aan een workshop straatfotografie. Nu vind ik het altijd leuk om me te laten bijscholen, en zeker wanneer dat het iets heeft met fotografie. Uiteraard was het deze keer extra leuk want het was in de binnenstad van Utrecht. Vanwege de ijzig kou had ik mijn zogenaamde melkboerenhandschoenen aan, die dingen zonder vingertoppen. De workshop werd gegeven door Ruud van der Lubben, (www.vanderlubbenfotografie.nl/straatfotografie/) een gerenommeerde fotograaf uit Almere. Met een groepje van 8 deelnemers gingen we over de markt en bezochten we de binnenstad, zo rondom de Domtoren. Ruud gaf ons tips die ik eigenlijk wel wist, maar het was goed dat deze kennis werd opgefrist. Regelmatig loop ik door Utrecht om foto’s te maken en telkens weer zie ik dingen die leuk zijn om te fotograferen. In de afgelopen jaren is het in Utrecht steeds drukker geworden, vooral de binnenstad wordt soms overspoeld door toeristen, wat de straatfotografie overigens wel heel interessant maakt. Of je nu ergens een lange tijd op dezelfde plek blijft of je gaat wandelen, er is altijd wel iets leuks of vreemds te zien. Waar het om gaat is het fotograferen van mensen en de omstandigheden. Je hebt er wel enige durf voor nodig. In het begin voelde ik mij bezwaard om mensen op straat te fotograferen. Het kan zomaar dat iemand geïrriteerd raakt of boos wordt. Ik heb dat gelukkig niet zo vaak meegemaakt. Er is wel eens iemand geweest die mij min of meer commandeerde om de foto te verwijderen, ach dat deed ik dan maar want ik had geen zin in discussies en wellicht ook ander stennis. En trouwens met de huidige techniek is een gewiste foto ook zo weer terug te halen. Maar in het algemeen kan ik stellen dat men het vaak niet erg vindt als er een kiekje van hun wordt gemaakt. Er zijn ook mensen die het leuk vinden en de foto willen hebben. Inmiddels ben ik niet bang voor negatieve reacties van mensen. In de meeste gevallen wanneer je uitlegt waar je mee bezig bent, is het ijs gebroken. Een praatje en het laten zien welke foto’s je op de camera hebt staan, zijn mooie aanknopingspunten voor begrip en vertrouwen.

Ik zie straatfotografie meer als een soort reportagefotografie waarbij de straat het toneel is voor uiteenlopende activiteiten van mensen. Ik ga meestal met één camera en één lens op pad. Mijn werkterrein is het leven op de terrassen, op markten in parken en op trottoirs. Ik observeer alleen maar en als ik wat zie dan schiet ik plaatjes. Soms onopvallend, want dan komen de mensen er spontaner op, maar ik wil ook nog wel eens mensen laten poseren. Dit geeft best wel verassende beelden. Ik probeer vooral de sfeer van het moment weer te geven en daarvan een beeldverhaal te vertellen. Dit betekent dat ik constant alert moet reageren. Ik probeer de situaties te voorspellen waardoor ik aan het verhaal een persoonlijke weergave meegeef en daarmee de toeschouwer probeer over te halen om dit verhaal ook zo op te pakken.

Toch heb ik ook perioden gekend dat mijn foto’s niet uit de verf kwamen. Ik kon geen inspiratie vinden en er was geen uitdaging. Een paar jaar terug koos ik voor thema’s zoals bijvoorbeeld, voordeuren, lantaarnpalen, straatmuzikanten, schoenen, mensen die bezig waren met hun smartphone of alles wat maar dezelfde kleur had. Hierdoor was ik meer doelgericht en met meer aandacht op zoek naar een onderwerp. Uiteraard gaf het volgen deze workshop mij ook veel inspiratie.  In 2014 werd er door de VPRO een serie “Fotostudio de Jong” uitgezonden. Dit was een programma met Wilfried de Jong die vrijwel alle facetten van fotografie behandelde. Hij interviewde veel jonge aankomende talenten maar ook gerenommeerde fotografen. Heel bijzonder was de uitzending waarin hij sprak met de in Brussel wonende kunstenaar David Helbich die merkwaardige, absurde en soms hilarische oplossingen fotografeerde in de dagelijkse omgeving in België. Toen Helbich zijn foto’s in 2008 begon te verspreiden via Facebook (www.facebook.com/Belgiansolutions/) begon dit project in snel tempo te groeien met veel bijdrages van Belgian-solutions-spotters van over de hele wereld. Deze bizarre en lachwekkende foto’s hebben mij ook geïnspireerd. Het is voor een keer leuk om op zoektocht te gaan naar vreemde zaken. Alleen het is geen straatfotografie en dat vind ik toch het leukste, geen enkele situatie is hetzelfde. Je moet ook wel geluk hebben, omdat het tevens een kwestie is van op het juiste moment op de juiste plek te zijn.

Door veel te kijken en te lezen in (oude) fotoboeken en ook op internet school ik mezelf. Wat voor mij telt is dat het beeld de kijker moet weten vast te houden. Zo vind ik het geweldig om de website van Martin Hierck te bezoeken. Naast dat hij mooie sfeerfoto’s maakt op straat weet hij ook prachtige verhalen te vertellen met zijn foto’s. Een hele goede sfeerweergave vind ik zijn Moskou serie. (hierck.com/)

Utrecht is een stad met een onuitputtelijke bron van creatieve mogelijkheden voor de fotograaf. Ik voel mij daar thuis omdat het een hele oude stad is, waar in het verleden veel is gebeurd en daar de energie nog goed van te voelen is. Maar het zijn vooral de mensen die mij interesseren. Respect voor de mens en voor haar of zijn omgeving is voor mij een belangrijke factor. Ik kom altijd weer blij thuis van een dagje rondstruinen in de Domstad met de camera. Elke foto die ik daar maak, maak ik met plezier.

Which of my photographs is my favorite? The one I’m going to take tomorrow. 
(Imogen Cunningham)