Tag: wil

Eer

Afgelopen week waren mijn vrouw, dochter en ik bij een opendag van een tweetal scholen in Utrecht. Toen ik door de klaslokalen en gangen liep kwamen er bij mij schoolherinneringen naar boven. In mijn tijd, en dan spreek ik over de zestiger en zeventiger jaren, had je klaslokalen met bankjes strak in een rij. Je leerde schrijven met een kroontjespen en de leraar of lerares sprak je aan met “u” ,meester of juffrouw. Ik zat in een volkswijk op school en er was onder de leerlingen een soort strijd in de sfeer van het recht van de sterkste. Daarbij speelde het eergevoel een belangrijke rol. Vechtpartijtjes op straat en het schoolplein waren er regelmatig en werden vaak beëindigd door tussenkomst van de leerkrachten.
Eer heeft heel veel te maken met het persoonlijke of maatschappelijke aanzien dat je hebt. Eer is gekoppeld aan het gevoel van eigenwaarde, en de erkenning daarvan door anderen. Het heeft onder andere betrekking op je sociale status, je goede naam, en je reputatie. Ook zijn er uiterlijke verschijning, voornamelijk in de sport, waarbij de eer gebonden is aan een fysieke prestatie. Men heeft het niet voor niets over het eremetaal. Eer is dus afhankelijk van anderen of zelfs van een collectief. Eer was vooral vroeger gebonden aan mannelijkheid en fysieke dapperheid. Het verdedigen van de belangen van de man en het bestaansrecht van zijn gezin en land. Het doden van de bedreiger was daarbij eervol. Vrouwen hadden ook een eergevoel maar het beschamen of aantasten daarvan werd uitgevochten door de mannen. Het duelleren was aan de orde van de dag. In de middeleeuwen bestond er zelfs een riddercode die zijn wortels had in de erecode. Onlangs heb ik een boek gelezen met de titel: Het vooroudergevoel. Een prachtig boek wat gaat de over onze vaderlandse geschiedenis aan de hand van de schoolprenten van J.H. Isings. Eigenlijk gaat het allemaal over strijd en eer.

In Utrecht staat op het Domplein het standbeeld van graaf Jan van Nassau een van de initiators van de Unie van Utrecht. Het beeld is gemaakt door Jean Theodore Stracké. Op 23 januari 1579 werd de Unie van Utrecht ondertekend, een verdrag waarin door een aantal Nederlandse gewesten afgesproken werd een einde te maken aan de Spaanse bezetting. Ook werden in dit verdrag staatkundige zaken geregeld, dit verdrag wordt ook wel beschouwd als de eerste grondwet. Eigenlijk was dit het begin van de Nederlandse staat.
In Japan heerst zelfs een eercultuur. Wij hebben hier een christelijke cultuur. Het zondigen, of het iets doen wat niet mag, is de basis van bijna alle maatschappelijke regels en wetten. Je verliest je eer als je je niet houdt aan de geldende regels. Iemand die gezondigd heeft is dus strafbaar. Hij kan gestraft worden en daarmee wordt hij weer ‘gereinigd’. Het eergevoel in Japan is gekoppeld aan het schaamtegevoel. Het uitlachen van een Japanner wordt opgevat als een belediging. Je kan zelfs een Japanner beledigen wanneer je niet de juiste aanspreekvorm gebruikt. Je ziet dit nog wel een beetje terug in vechtkunsten zoals het karate en iaido. (kunst van het trekken van het zwaard).
Ik ben ook wel eens aangesproken door iemand die zich in zijn eer aangetast voelde omdat ik van hem een foto had gemaakt. Vlak bij het standbeeld van Jan van Nassau ligt een koperen bol, de “Sol” gemaakt door Inez de Heer Kloots en Theo van der Hoeven. Dit stelt één miljardste deel van de zon voor. Eigenlijk is het wel gek dat we zo ontzettend klein zijn in het universum met zo’n heel groot eergevoel. Lau Tse zag dit ook in en zei: De wijze handelt, maar heeft geen bezit. Hij voltooit zijn werk, maar heeft geen trots. Hij verlangt niet naar eer en roem.

(Foto gemaakt in Utrecht, standbeeld van graaf Jan van Nassau.)

Eer

Reacties gesloten

Een keer heb ik drie uur lang op het Domplein in Utrecht doorgebracht om daar mensen te fotograferen. Dat vind ik het leukste van fotografie. Straatfotografie moet een indruk van de sfeer weergeven die er op het moment van de opname is. Meestal gaan mensen zich anders gedragen wanneer ze merken dat ik hen fotografeer. Er zijn er zelfs die daar bezwaar tegen maken. Om dit “aangepaste gedrag” te voorkomen ga ik op een grote afstand fotograferen met een telelens. Voor de liefhebbers; ik maak gebruik van een zoomlens (70-250mm). Men heeft in dat geval niet door dat ze gefotografeerd worden en gaan ongestoord verder met waar ze bezig mee waren. Overigens houd ik altijd wel het portretrecht van de gefotografeerde personen in mijn achterhoofd! In veel gevallen laat ik de foto zien en vertel ze dat ik ze zo nu en dan publiceer op internet. De meesten hebben geen bezwaar en vinden het zelfs leuk. Ik geef ook aan dat ik de foto’s niet commercieel gebruik.

  • Kloostergang Domkerk - Utrecht

Het Domplein is een plek met veel historie. Daar hebben zich veel plezierige en veel verdrietige zaken afgespeeld. Allemaal mensen die een doel hadden, en allemaal een wil om iets te doen. Toch vraag ik mij ook weleens af heeft de mens wel een vrije wil? Zijn al onze beslissingen niet een gevolg van een aaneenschakeling van allerlei oorzaken. Dit plein, dat ontstaan is na het instorten van een groot gedeelte van de Dom-kathedraal (door een tornado), is een religieus gebied. Dit plein heeft iets mystieks. Als kind voelde ik dat al en de immense grote toren werkte daar natuurlijk aan mee. De mens van die tijd heeft een gigantische kathedraal gebouwd ter ere van God. Dezelfde God die over hun wil beschikte. De mens neemt waar, zoals ik bijvoorbeeld vastleg met mijn foto’s, dus de werkelijkheid zoals die op dat moment is. Maar er zijn ook zaken die we niet kunnen waarnemen, waar men dus over nadenkt, zoals over God en de ziel en al wat nog meer. Dit plein zette mij aan tot nadenken over de vrije wil.

Mensen lopen, verblijven, praten, verbazen, etc., over wat hier allemaal is waar te nemen. De werkelijkheid zoals de harde keien, de Domtoren, fietsen, auto’s noem maar op zijn waar te nemen. Je zintuigen, vooral de ogen en oren, nemen de wereld waar. Maar er is meer denk ik, er zijn zaken en gebeurtenissen die alleen in je geest bestaan, en die benoemd kunnen worden zonder je zintuigen. Door de eeuwen heen doen mensen dat. De Domkerk is daar een product van. Het geloof in de andere wereld.
Tegenwoordig is de mens beter geïnformeerd dan de mens in de middeleeuwen. De hele dag komt er een stroom van informatie naar ons toe zoals via Facebook, Twitter, e-mail en ander social media. Ik doe daar hard aan mee, zeker met dit blog.

Is er nog wel plek over om je af te vragen of er buiten onze waarneembare werkelijkheid andere zaken zijn?

In de Middeleeuwen bijvoorbeeld was de kerk verantwoordelijk voor de informatiestroom. Het besef van goed en kwaad werd door hen voorgeschreven. De vrije wil bestond toen uit het volgen van je lot dat door de kerk en overheid werd bepaald.

Uit ervaring weet ik als je vrij wilt worden, in de breedste zin van het woord, dat een hele lange weg is die je moet gaan. De ultieme vrijheid is een niet te bereiken ideaal. We zijn verbonden met de wereld om ons heen. De vrijheid zit hem in de zoektocht naar je zelf. Ik heb geaccepteerd hoe ik ben en hoe ik met mijn omgeving in harmonie kan omgaan. Fotografie is voor mij filosofie, het proberen te verklaren in alle vrijheid waarom de dingen zo zijn en wellicht niet zo zijn.

(De foto’s zijn gemaakt in Utrecht op het Domplein en de kloostertuin van de Dom.)

wil