Categorie: beelden

Al heel wat jaren maak ik met heel veel plezier foto’s. Zo nu en dan volg ik een cursus of een workshop om bij te leren en inspiratie op te doen. De laatste cursus die ik heb gevolgd was weer een basiscursus fotografie bij de school voor fotografie in Utrecht. Voor het eerst leerde ik daar anders te kijken naar foto’s; zoals, waar komt het licht vandaan, hoe zit de compositie in elkaar en is de foto onderdeel van een serie of reportage? Ook werden de technieken behandeld zoals het gebruik van diafragma, sluitertijden en ISO en wat dat met foto’s doet. Ondanks dat deze technieken mij wel bekend zijn was het een hele goede herhaling, vooral omdat er ook een samenhang is tussen de technieken.

Een aantal zaterdagen was ik daar op school en maakte kennis met jonge fotografen die, net zo als ik, er heel veel plezier in hadden om de wereld op de plaat te zetten. Ieder deed dit op zijn of haar manier. Het was eigenlijk voor mij de eerste keer dat ik met andere fotografen in gesprek kwam over de foto’s die zij maakten en ook over de foto’s die ik maakte. Deze gesprekken waren heel interessant omdat je dan ontdekt dat je foto’s maakt volgens een (eigen) stijl. Daar waren we met z’n allen wel van overtuigd. Ondanks dat we vaak niet dezelfde beoordeling hadden over de foto’s die we moesten maken, ging je juist door die beoordelingen ook anders kijken naar foto’s. Fotografie is een geweldig sterk middel om ideeën en situaties uit te drukken. Ze spreekt mensen aan die wellicht net de andere kant hadden opgekeken of van die situatie een andere indruk hadden gekregen. Het weten hoe je een foto moet maken is veel belangrijker dan de kennis die je hebt hoe je een fotocamera moet gebruiken.

  • Utrecht Janskerhof

Voor mij is fotografie een middel om heerlijk in mijn eentje door het oude Utrecht te dwalen en deze levende stad en haar mensen op mijn manier te zien en te fotograferen. Een aantal jaren terug ging ik met een groepje mensen fotograferen. We zochten een mooie plek en we gingen er op uit. We hadden een (geheime) facebook groep waarin we de foto’s deelden en commentaar gaven. Een mooie tijd was dat en ik heb veel geleerd, alleen op het eind was het niet meer uitdagend genoeg voor mij en stapte ik uit deze groep.

Fotografie is een soort magie, je toont je fotowerk aan anderen en dan hoop je dat zij het onderwerp en verhaal net zo zien als jij dat zag en dat moment hebt gevangen in een foto alsof de situatie is bevroren. In feite leg je je zelf in een foto en dat kan direct zichtbaar zijn maar het kan ook een gevoel oproepen. Ik houd van geschiedenis en zoek daarin de reden waarom dingen zijn zoals ze nu zijn, maar ook hoe de wereld en maatschappij van nu in elkaar zit. Een foto is een momentopname van het heden wat langzaam verzand in het verleden. Als fotograaf spreek je een taal met je foto’s. Zoveel fotografen, zoveel talen en dialecten en het is maar net de vraag of de kijker dezelfde taal spreekt en begrijpt.

De mens heeft een behoefte om gevoelens uit te spreken en te delen, en met fotografie kan dat zeer goed. Een foto kan een krachtig wapen zijn. Laatst heb ik de expositie bezocht van de “Zilveren Camera 2018” in Hilversum. Indrukwekkend hoe hard foto’s kunnen zijn. Er waren er veel te zien,  deze winnende foto’s zijn de rode draad van 2018. Allemaal foto-momenten van het toenmalige heden, die nu herinneringen oproepen van emotie. De meeste foto’s die te zien waren, waren die van kwetsbare mensen, zoals bejaarde vrouwen die als jonge meisjes dwangarbeid moesten verrichten in de kloosterorde Zusters van de Goede Herder. Maar ook een foto van een angstige Astrid Holleerder en een reportage van patiënten van het failliete Medisch Centrum Slotervaart, die verhuisd moesten worden naar een ander ziekenhuis. De expositie was de moeite waard en een bron van inspiratie.

Foto’s maken lijkt makkelijk, zeker met smartphones, maar om er kunst van te maken is wel een dingetje. Niemand maakt dezelfde foto, niet alleen de plek waar je staat of  de lichtval die er dan is bepaald de foto, maar nog veel meer het moment van maken van de opname, en dat heeft te maken met gevoel. Je vindt dan dat moment en die situatie fotogeniek.

What I like about photographs is that they capture a moment that’s gone forever, impossible to reproduce.
(Karl Lagerfeld)

Je foto’s krijgen zeggingskracht als je maar vaak genoeg fotografeert, maar ook als je kijkt naar foto’s die anderen hebben gemaakt. Zoek mensen om je heen waar je mee kan discussiëren over foto’s en vooral over het gevoel dat daar bij hebt. Ook het moment waarop je de foto hebt gemaakt is van belang, deed je het stiekem om de spontaniteit te behouden, of deed je het opvallend zodat mensen op je reageren. De camera is een instrument dat mensen leert te kijken zonder de camera.

Fotografie is voor mij de kunst van het kijken in een kadertje. Het gaat er om iets interessants vinden in een gewone omgeving zoals op straat. Ik denk dat de dingen die je ziet er weinig toe doen maar dat alles draait om de manier waarop je ze bekijkt. Ook frissen foto’s je geheugen op, niets mooiers dan om je oude werk te zien.

beelden fotografie leven Utrecht

Reacties gesloten

Toen ik in 1985 in mijn zwarte band karate behaalde zei iemand tegen mij, gefeliciteerd, nu ben je meester want je hebt nu controle over je geest en lichaam. Ik vatte het op als een compliment en het deed mijn ego wel goed. Alleen jaren later wist ik eigenlijk wel dat dit natuurlijk niet de werkelijkheid was. Want wanneer heb je controle, wanneer ben je een ware meester? Deze vraag stel ik mijn nu nog steeds. Het enige wat ik wel kan stellen en zelfs kan beamen is dat vaak niet de meeste getalenteerde mensen het ver schoppen. Talent is handig als je iets snel wil leren, maar als je een kunst of een vak gedegen onder de knie wil krijgen komt er wel meer dan talent om de hoek kijken. Zelfs getalenteerde componisten zoals Bach, Beethoven en Mozart waren nooit zo goed geworden zonder dat ze jarenlang gestudeerd en geoefend hadden. Of het nu gaat om het leren van karate, wetenschap, kunst of een ambacht, de weg naar beheersing, de controle en de verbinding van geest en lichaam loopt uiteindelijk over een uitgestippelde weg met voor- en tegenslagen.

Vanaf de middeleeuwen tot in de 18e eeuw had je zogenaamde gildemeesters die een ambacht uitoefenden, zoals bijvoorbeeld de smid, de scharensliep, de houtbewerker, de drogist, de leerlooier, de slager enzovoort. Een gilde was een soort beroepsvereniging waarin kennis en ervaring werd uitgewisseld. Je kreeg na een gedegen opleiding als leerling van een gilde de erkenning van vakman. Uiteindelijk na heel vele jaren werken en na het doen van de meesterproef kreeg je de titel meester. Hiermee behartigde het gilde het belang van het gilde en bood ze een beroepsbescherming, wat je tegenwoordig nog ziet onder meer in de reguliere geneeskunde en het notariaat. Dit leidde ook tot zekerheid en kwaliteit en daarnaast aanzien.

  • Meesterschap

In veel gevallen, of je nu wel of geen talent hebt, ontwikkel je vaktechnische vaardigheden onder leiding van een mentor of leermeester. Vaak gaat het ook om het moment en de juiste combinatie van ervaring en ideeën om iets groots te ontdekken en daarmee aan de gang te gaan om inzicht te ontwikkelen. Vanuit deze zaken en uiteraard de wil om te doen krijg je inspiratie om iets te creëren. Het uiteindelijke meesterschap komt pas na het doorlopen van onvermijdelijke fases wat Japanners shuhari noemen. Aan het eind van deze fases wordt er rigoureus gebroken met de leermeester om beperkingen van sturing en beïnvloeding te stoppen en daarna zelf meester te worden. In feite word je wakker en alles wat je aanraakt voegt zich naar jouw idee en creatie.

In de afgelopen jaren heb ik wel ontdekt wat meesterschap kan inhouden, dat het niet alleen gaat om de grote lijnen maar ook om de details. Ik vergelijk het met het vak van de horlogemaker die er voor moet zorgen dat de klok de juiste tijd aangeeft en daarom zal hij zich moeten ontfermen over de precisie van het uurwerk.

Meesterschap ligt in het reiken en niet in het bereiken (Sarah Lewis).

Een echte meester deelt zijn eigen ervaringen met een ander, niet alleen zijn succesvolle zaken maar ook de mislukkingen. Hij wijst je de route om op je zelf te vertrouwen en laat je zien dat er ook een weg naar binnen is en daardoor alle veranderingen in jezelf beginnen. Een meester geeft les met passie en ontsteekt een vuurtje in zijn leerlingen waarmee een kampvuur van enthousiasme kan ontstaan. De sleutel tot vreugde is je verdiepen in waar je van houdt en zorgen dat je waardigheid en eenvoud tot voorbeeld is voor anderen.
Per slot:

Eenvoud is niet het kenmerk van de beginner, het is de duur bevochten stempel van de meester. (Godfried Bomans)

beelden ego karate meesterschap wil

In de zomervakantie van 2017 heb ik mijn oude analoge spiegelreflexcamera, een Ricoh KR-SuperII, meegenomen. De reden hiervan was de nieuwsgierigheid van mijn dochter naar het maken van foto’s met een rolletje. Nu is mijn fascinatie in het fotograferen begonnen met analoge fototoestellen zoals bijvoorbeeld de Petri MF2A. Nu fotografeer ik digitaal (Canon 5d mark II) en de kwaliteit is zelfs beter dan van de analoge camera’s die ik heb gehad. Toch kwam het oude gevoel wel terug, je maakt op een “oldschool” wijze foto’s. Je ziet niet meteen het resultaat want je moet wachten totdat de film in het rolletje is ontwikkeld en afgedrukt. Je moet dus in dit geval meer vertrouwen op de fotografiekennis zoals de lichtmeting, de juiste sluitertijd en het diafragma. En daarbij komt nog dat je niet zomaar je ISO (licht gevoeligheid) kan veranderen, met andere woorden je koopt een fotorolletje met een ISO van 400 en daarmee moet je het doen. Dit voelt misschien wat beperkt maar het heeft ook wel wat uitdagends. Daarbij kwam ook nog de vraag; werkt de oude camera (1993) nog wel? En ja hoor alles deed het nog, en het resultaat was verbluffend. Het analoog fotograferen had iets magisch.

  • vintage spiegelreflex-camera

“Voor mij was het een echte herbeleving, eigenlijk waren we bezig met het oude ambacht van fotografie.”

Ik merkte dat ik een hang naar het oude had. Het verlangen naar vroeger, zoals het luisteren naar de song Yesterday van The Beatles. Het heeft iets gemoedelijks, hoewel toen dit nummer in 1965 uitkwam, mocht ik er van mijn ouders niet naar luisteren. Het viel onder het genre rock, en dat was hartstikke fout. Toch wel heel bijzonder dat dit een evergreen is geworden. Dit maakt het verleden heel aantrekkelijk. In mijn heden speelt het verleden voortdurend mee, het dringt zich op, ook als ik dat niet wil. Het is als of ik gisteren begonnen ben met fotografie. Zo vind ik oude dingen en geschiedenis interessant Ik houd van musea, zeker als het om kunst en cultuur gaat. Met fotografie leg je die herinneringen vast en wie weet blijf ik daardoor voortleven. Met het kijken naar oude foto’s mijmer ik graag over vroeger. Was toen alles beter? Nee niet alles was goed en zelfs waren zaken slechter dan nu.
Ondanks dat zie je dat men terug wil naar het oude en dat de mensen zelfs spullen uit die tijd gebruiken. Een vriend van mij heeft de zogenaamde vintage-caravan en een collega een vintage-auto, zo’n mooie Citroen DS. Zie mijn blog van 1 mei 2016 dat over klassiekers gaat (https://www.brockys-oog.nl/klassieker)

Laatst reageerde iemand op de foto’s van afgelopen zomer met: “Leuk zeg zo’n analoge retro camera”. Toen dacht ik, retro is iets speciaals uit het verleden. Maar dat is niet zo. Retro is een afkorting van retrospectief, het terugkijken. Retro is eigenlijk het maken van nieuwe producten waarvan de vormgeving is geïnspireerd op het verleden. Je ziet dat bijvoorbeeld met auto’s zoals de Mini Cooper, de Fiat 500 en de Volkswagen Kever. Dit zijn moderne auto’s met een oude uitstraling. Ook worden er nieuwe digitale fotocamera’s gemaakt met een oude look, zoals bijvoorbeeld de Fuji X100T (https://www.fujifilm.eu/nl/producten/digitale-cameras/model/x100t).  Dus mijn oude camera is niet retro, maar een vintage camera. Het begrip vintage vindt haar oorsprong in de mode. Een jurk met een ontwerp uit de jaren ’60 en die ook gemaakt is in deze periode is een zogenaamde vintage-jurk. Een vintage kledingstuk is een kenmerkend product uit die tijd en gemaakt in die tijd. Als je vintageproducten koopt zijn die dus bijna altijd tweedehands. Tegenwoordig wordt het vintage ook gebruikt voor oude meubels, motorfietsen, longplay grammofoonplaten (LP ’s) en woonaccessoires. Ze zijn vaak prijzig en zeer geliefd bij verzamelaars.

  • Mini Cooper - Retro of Vintage?

Ik houd ook van een goede whisky, zeker als deze oud is. Er zijn ook zogenaamde vintage malt whisky’s die in kleine hoeveelheden op de markt komen. Ze zijn in die zin exclusief. Op de fles staat niet alleen wanneer ze zijn gedestilleerd maar ook wanneer ze zijn gebotteld. Je moet daarvoor meestal diep in de buidel tasten. Ik zag een keer bij een slijter een “Tomatin”, een Schotse Malt Cask Whisky, gedestilleerd in 1973 en op de fles gezet in 2010, voor maar liefst € 1.175.

Dus vintage is echt oud en retro is nieuw ontworpen en geproduceerd naar de design-ideeën van vroeger.

beelden fotografie klassieker oldschool retro vintage

Op zaterdag 3 maart 2018 heb ik deelgenomen aan een workshop straatfotografie. Nu vind ik het altijd leuk om me te laten bijscholen, en zeker wanneer dat het iets heeft met fotografie. Uiteraard was het deze keer extra leuk want het was in de binnenstad van Utrecht. Vanwege de ijzig kou had ik mijn zogenaamde melkboerenhandschoenen aan, die dingen zonder vingertoppen. De workshop werd gegeven door Ruud van der Lubben, (www.vanderlubbenfotografie.nl/straatfotografie/) een gerenommeerde fotograaf uit Almere. Met een groepje van 8 deelnemers gingen we over de markt en bezochten we de binnenstad, zo rondom de Domtoren. Ruud gaf ons tips die ik eigenlijk wel wist, maar het was goed dat deze kennis werd opgefrist. Regelmatig loop ik door Utrecht om foto’s te maken en telkens weer zie ik dingen die leuk zijn om te fotograferen. In de afgelopen jaren is het in Utrecht steeds drukker geworden, vooral de binnenstad wordt soms overspoeld door toeristen, wat de straatfotografie overigens wel heel interessant maakt. Of je nu ergens een lange tijd op dezelfde plek blijft of je gaat wandelen, er is altijd wel iets leuks of vreemds te zien. Waar het om gaat is het fotograferen van mensen en de omstandigheden. Je hebt er wel enige durf voor nodig. In het begin voelde ik mij bezwaard om mensen op straat te fotograferen. Het kan zomaar dat iemand geïrriteerd raakt of boos wordt. Ik heb dat gelukkig niet zo vaak meegemaakt. Er is wel eens iemand geweest die mij min of meer commandeerde om de foto te verwijderen, ach dat deed ik dan maar want ik had geen zin in discussies en wellicht ook ander stennis. En trouwens met de huidige techniek is een gewiste foto ook zo weer terug te halen. Maar in het algemeen kan ik stellen dat men het vaak niet erg vindt als er een kiekje van hun wordt gemaakt. Er zijn ook mensen die het leuk vinden en de foto willen hebben. Inmiddels ben ik niet bang voor negatieve reacties van mensen. In de meeste gevallen wanneer je uitlegt waar je mee bezig bent, is het ijs gebroken. Een praatje en het laten zien welke foto’s je op de camera hebt staan, zijn mooie aanknopingspunten voor begrip en vertrouwen.

Ik zie straatfotografie meer als een soort reportagefotografie waarbij de straat het toneel is voor uiteenlopende activiteiten van mensen. Ik ga meestal met één camera en één lens op pad. Mijn werkterrein is het leven op de terrassen, op markten in parken en op trottoirs. Ik observeer alleen maar en als ik wat zie dan schiet ik plaatjes. Soms onopvallend, want dan komen de mensen er spontaner op, maar ik wil ook nog wel eens mensen laten poseren. Dit geeft best wel verassende beelden. Ik probeer vooral de sfeer van het moment weer te geven en daarvan een beeldverhaal te vertellen. Dit betekent dat ik constant alert moet reageren. Ik probeer de situaties te voorspellen waardoor ik aan het verhaal een persoonlijke weergave meegeef en daarmee de toeschouwer probeer over te halen om dit verhaal ook zo op te pakken.

Toch heb ik ook perioden gekend dat mijn foto’s niet uit de verf kwamen. Ik kon geen inspiratie vinden en er was geen uitdaging. Een paar jaar terug koos ik voor thema’s zoals bijvoorbeeld, voordeuren, lantaarnpalen, straatmuzikanten, schoenen, mensen die bezig waren met hun smartphone of alles wat maar dezelfde kleur had. Hierdoor was ik meer doelgericht en met meer aandacht op zoek naar een onderwerp. Uiteraard gaf het volgen deze workshop mij ook veel inspiratie.  In 2014 werd er door de VPRO een serie “Fotostudio de Jong” uitgezonden. Dit was een programma met Wilfried de Jong die vrijwel alle facetten van fotografie behandelde. Hij interviewde veel jonge aankomende talenten maar ook gerenommeerde fotografen. Heel bijzonder was de uitzending waarin hij sprak met de in Brussel wonende kunstenaar David Helbich die merkwaardige, absurde en soms hilarische oplossingen fotografeerde in de dagelijkse omgeving in België. Toen Helbich zijn foto’s in 2008 begon te verspreiden via Facebook (www.facebook.com/Belgiansolutions/) begon dit project in snel tempo te groeien met veel bijdrages van Belgian-solutions-spotters van over de hele wereld. Deze bizarre en lachwekkende foto’s hebben mij ook geïnspireerd. Het is voor een keer leuk om op zoektocht te gaan naar vreemde zaken. Alleen het is geen straatfotografie en dat vind ik toch het leukste, geen enkele situatie is hetzelfde. Je moet ook wel geluk hebben, omdat het tevens een kwestie is van op het juiste moment op de juiste plek te zijn.

Door veel te kijken en te lezen in (oude) fotoboeken en ook op internet school ik mezelf. Wat voor mij telt is dat het beeld de kijker moet weten vast te houden. Zo vind ik het geweldig om de website van Martin Hierck te bezoeken. Naast dat hij mooie sfeerfoto’s maakt op straat weet hij ook prachtige verhalen te vertellen met zijn foto’s. Een hele goede sfeerweergave vind ik zijn Moskou serie. (hierck.com/)

Utrecht is een stad met een onuitputtelijke bron van creatieve mogelijkheden voor de fotograaf. Ik voel mij daar thuis omdat het een hele oude stad is, waar in het verleden veel is gebeurd en daar de energie nog goed van te voelen is. Maar het zijn vooral de mensen die mij interesseren. Respect voor de mens en voor haar of zijn omgeving is voor mij een belangrijke factor. Ik kom altijd weer blij thuis van een dagje rondstruinen in de Domstad met de camera. Elke foto die ik daar maak, maak ik met plezier.

Which of my photographs is my favorite? The one I’m going to take tomorrow. 
(Imogen Cunningham)

beelden smaak Utrecht

Reacties gesloten

Utrecht is een stad waarin ik graag en regelmatig vertoef. Er zijn vele mooie plekken te zien, en uiteraard ook mooi om op de foto te zetten. Deze keer was ik weer eens op de Pausdam en zag dat daar een mooi standbeeld was gemaakt van Paus Adrianus. Met dit mooie beeld is het de beeldend kunstenaar goed gelukt om eenvoud uit te stralen. Het gekke is dat ik bij het fotograferen van dit beeld moest denken aan wereldleiders. Deze man, Adrianus, wordt beschouwd als de enige Nederlandse paus in de geschiedenis. Hij is geboren in Utrecht als Adriaan Floriszoon Boeyens, op 2 maart 1459. In 1522 werd hij Paus in Rome tot aan zijn dood op 14 september 1523. Door een hoge academische rang werd hij door de Spaanse koning aangesteld als leermeester en raadsheer voor prins Karel, later Karel V. In 1520 werd hij door Karel V benoemd tot regent van de Spaanse gebieden. Adrianus was voorstander van een somber en vroom leven. Dit was in strijd met het losbandige leven dat toentertijd heerste in het Vaticaan. Veel geestelijken lieten zich betalen voor de diensten die zij verstrekten. Zij wisten hun familie en vrienden op hoge posten te krijgen en leefden in weelderige luxe. Adrianus voerde hervormingen in die een einde moesten maken aan die florissante levensstijl aan het pauselijk hof. Dit heeft hem waarschijnlijk het leven gekost. Vermoedelijk is hij vergiftigd, hetgeen nooit officieel is bevestigd. Het was een roerige tijd, zoals het groeiende protestantisme van Maarten Luther en hij had veel conflicten met de Franse koning Frans de eerste. De huidige paus Franciscus staat ook bekend om zijn wil te hervormen. Zou de geschiedenis zich gaan herhalen?

Er zijn heel wat wereldleiders die letterlijk hebben geleden onder hun leiderschap. Neem nou Nelson Mandela hij was een sprekend voorbeeld van de geweldloze opstand tegen de apartheid in Zuid-Afrika. 27 Jaar lang zat hij gevangen op het Robbeneiland vanwege zijn inzet voor burgerrechten. Hij won de Nobelprijs voor de vrede en werd in 1994 president van zijn Zuid Afrika. Een andere wereldleider, van een hele ander klasse en die zeker niet geleden heeft, was Mao Zedong. Hij zette China, met zijn communistische partij, op de wereldkaart. Hij leidde zijn land met een dictatuur met veel geweld, en vele harde maatregelen tegen zijn politieke vijanden.
Franklin Roosevelt, bestuurde de Verenigde Staten tijdens een roerige periode van economische crisis en de Tweede Wereldoorlog. Hij werd 3 keer herkozen. Door zijn hervormingsprogramma de ”New Deal Coalition” ontstond er een stabiele democratische meerderheid. Hiermee kon hij hervormingen en een herstel van de economie bereiken.
Winston Churchill zei: “Succes is niet definitief, falen is niet fataal. Het is de moed om door te gaan die telt.” Churchill leidde zijn Verenigd Koninkrijk in de Tweede Wereldoorlog naar een overwinning met de hulp aan de geallieerden. Hij stond bekend om zijn begenadigde spraakvaardigheden en talent voor het vertellen. Op 4 juni 1940 sprak hij het Lagerhuis (house of commons) toe met een speech waarin deze bekende quote zat:

“We shall defend our island, whatever the cost may be, we shall fight on the beaches, we shall fight on the landing grounds, we shall fight in the fields and in the streets, we shall fight in the hills; we shall never surrender.”

(Klik hier om te luisteren naar Winston Churchill)

En zo kunnen we nog veel meer wereldleiders noemen, Gandhi, Koningin Victoria, Bismarck, Lincoln, Napoleon, Djengis Khan, Karel de Grote, Obama, Poetin etc…. Allemaal hervormers, goedschiks of kwaadschiks.
Ik vraag mij dan wel af is het beeld wat van hen zien, wel het juiste beeld waarmee zij zich in de wereld hebben gemanifesteerd. Ik denk dat de beeldend kunstenaar Anno Dijkstra er in geslaagd is om een juist beeld te scheppen van deze Utrechter.

beelden