Categorie: fotografie

Al heel wat jaren maak ik met heel veel plezier foto’s. Zo nu en dan volg ik een cursus of een workshop om bij te leren en inspiratie op te doen. De laatste cursus die ik heb gevolgd was weer een basiscursus fotografie bij de school voor fotografie in Utrecht. Voor het eerst leerde ik daar anders te kijken naar foto’s; zoals, waar komt het licht vandaan, hoe zit de compositie in elkaar en is de foto onderdeel van een serie of reportage? Ook werden de technieken behandeld zoals het gebruik van diafragma, sluitertijden en ISO en wat dat met foto’s doet. Ondanks dat deze technieken mij wel bekend zijn was het een hele goede herhaling, vooral omdat er ook een samenhang is tussen de technieken.

Een aantal zaterdagen was ik daar op school en maakte kennis met jonge fotografen die, net zo als ik, er heel veel plezier in hadden om de wereld op de plaat te zetten. Ieder deed dit op zijn of haar manier. Het was eigenlijk voor mij de eerste keer dat ik met andere fotografen in gesprek kwam over de foto’s die zij maakten en ook over de foto’s die ik maakte. Deze gesprekken waren heel interessant omdat je dan ontdekt dat je foto’s maakt volgens een (eigen) stijl. Daar waren we met z’n allen wel van overtuigd. Ondanks dat we vaak niet dezelfde beoordeling hadden over de foto’s die we moesten maken, ging je juist door die beoordelingen ook anders kijken naar foto’s. Fotografie is een geweldig sterk middel om ideeën en situaties uit te drukken. Ze spreekt mensen aan die wellicht net de andere kant hadden opgekeken of van die situatie een andere indruk hadden gekregen. Het weten hoe je een foto moet maken is veel belangrijker dan de kennis die je hebt hoe je een fotocamera moet gebruiken.

  • Utrecht Janskerhof

Voor mij is fotografie een middel om heerlijk in mijn eentje door het oude Utrecht te dwalen en deze levende stad en haar mensen op mijn manier te zien en te fotograferen. Een aantal jaren terug ging ik met een groepje mensen fotograferen. We zochten een mooie plek en we gingen er op uit. We hadden een (geheime) facebook groep waarin we de foto’s deelden en commentaar gaven. Een mooie tijd was dat en ik heb veel geleerd, alleen op het eind was het niet meer uitdagend genoeg voor mij en stapte ik uit deze groep.

Fotografie is een soort magie, je toont je fotowerk aan anderen en dan hoop je dat zij het onderwerp en verhaal net zo zien als jij dat zag en dat moment hebt gevangen in een foto alsof de situatie is bevroren. In feite leg je je zelf in een foto en dat kan direct zichtbaar zijn maar het kan ook een gevoel oproepen. Ik houd van geschiedenis en zoek daarin de reden waarom dingen zijn zoals ze nu zijn, maar ook hoe de wereld en maatschappij van nu in elkaar zit. Een foto is een momentopname van het heden wat langzaam verzand in het verleden. Als fotograaf spreek je een taal met je foto’s. Zoveel fotografen, zoveel talen en dialecten en het is maar net de vraag of de kijker dezelfde taal spreekt en begrijpt.

De mens heeft een behoefte om gevoelens uit te spreken en te delen, en met fotografie kan dat zeer goed. Een foto kan een krachtig wapen zijn. Laatst heb ik de expositie bezocht van de “Zilveren Camera 2018” in Hilversum. Indrukwekkend hoe hard foto’s kunnen zijn. Er waren er veel te zien,  deze winnende foto’s zijn de rode draad van 2018. Allemaal foto-momenten van het toenmalige heden, die nu herinneringen oproepen van emotie. De meeste foto’s die te zien waren, waren die van kwetsbare mensen, zoals bejaarde vrouwen die als jonge meisjes dwangarbeid moesten verrichten in de kloosterorde Zusters van de Goede Herder. Maar ook een foto van een angstige Astrid Holleerder en een reportage van patiënten van het failliete Medisch Centrum Slotervaart, die verhuisd moesten worden naar een ander ziekenhuis. De expositie was de moeite waard en een bron van inspiratie.

Foto’s maken lijkt makkelijk, zeker met smartphones, maar om er kunst van te maken is wel een dingetje. Niemand maakt dezelfde foto, niet alleen de plek waar je staat of  de lichtval die er dan is bepaald de foto, maar nog veel meer het moment van maken van de opname, en dat heeft te maken met gevoel. Je vindt dan dat moment en die situatie fotogeniek.

What I like about photographs is that they capture a moment that’s gone forever, impossible to reproduce.
(Karl Lagerfeld)

Je foto’s krijgen zeggingskracht als je maar vaak genoeg fotografeert, maar ook als je kijkt naar foto’s die anderen hebben gemaakt. Zoek mensen om je heen waar je mee kan discussiëren over foto’s en vooral over het gevoel dat daar bij hebt. Ook het moment waarop je de foto hebt gemaakt is van belang, deed je het stiekem om de spontaniteit te behouden, of deed je het opvallend zodat mensen op je reageren. De camera is een instrument dat mensen leert te kijken zonder de camera.

Fotografie is voor mij de kunst van het kijken in een kadertje. Het gaat er om iets interessants vinden in een gewone omgeving zoals op straat. Ik denk dat de dingen die je ziet er weinig toe doen maar dat alles draait om de manier waarop je ze bekijkt. Ook frissen foto’s je geheugen op, niets mooiers dan om je oude werk te zien.

beelden fotografie leven Utrecht

Dat ik een Utrecht-fan ben zullen jullie onderhand wel weten. Nu woon ik al meer dan 25 jaar niet meer in Utrecht, maar ondanks dat voel ik mij zeer verbonden aan deze bijzondere stad. Ik laat mij dagelijks door de Utrechtse Internet Courant informeren over het wel en wee in deze stad. Nu ben ik gelukkig, als ik dat wil, snel in Utrecht, om daar foto’s te maken, de nostalgie te voelen en te onderzoeken wat zij ons historisch allemaal te bieden heeft.

Ik ben geboren en opgegroeid in Utrecht, en met name in de oude binnenstad en de Vogelenbuurt. Het Utrechts praten is mij met de paplepel ingegoten. Toch hadden ze het thuis liever niet dat we ‘Uterech proatte’ , het was plat, volks en ordinair. Het Utrechts is een dialect dat best bestempeld mag worden als een volkstaal maar of het ordinair is betwijfel ik zeer. Mijn familie was zeker niet openlijk trots op het Utrechts. Van degenen die het Utrechts spraken werd gezegd dat het mensen waren met een lage opleiding.

Tegenwoordig komt het Utrechts naar buiten door middel van cabaret. Imitaties zoals als die van Tineke Schouten, Jaap Fisher, Claudia de Breij en wijlen Rijk de Gooyer hebben het Utrechts min of meer bekend gemaakt in de rest van Nederland. Het gaat hier dan vooral om zogenaamde volkse typetjes die er neergezet worden. Het publiek wil daar eigenlijk niet bij horen. In de vaak wordt het grappig effect verstrekt door het Utrechts. In de meeste gevallen twijfel ik of we dan wel het zuivere Utrechts horen. Herman van Veen is voor mij degene die het best het Utrechts vertolkt. Het echte zuivere Utrechts is best nog wel te horen. Als ik in Utrecht ben voor het maken van foto’s heb ik regelmatig gesprekken met mensen die reageren op mijn camera. Als de mensen merken (horen) dat ik ook Utrechts praat dan krijg je respons in het Utrechts. Hiermee wordt ook bewezen dat degenen die het Utrechts spreken er niet openlijk voor uitkomen. Laatst zat ik in de stadsbus en ik hoorde de chauffeur lekker onbevangen Utrechts spreken. Eigenlijk wilde ik tot aan het einde van de rit blijven zitten, om alleen maar te genieten van deze man. Ik voelde mij toen erg verbonden met Utrecht.

Utrechts of Uterechs of Utregs of Uteregs is een stadsdialect. Het is een oostelijke variant van het Hollands. Het Hollands en het Brabants zijn de hoofddialecten van het Nederlands. Het Utrechts kent ook veel Bargoense woorden. Wat ik van mijn jeugd herinner waren de humoristische scheldwoorden, zoals onder meer dákhoas (kat), wout (politieagent) en badmuts (kale man).
Ik hoor ook wel dat het Utrechts veranderd, de invloed van het standaard Nederlands is duidelijk aanwezig. Vroeger noemde men een paard een peerd en nu een paord. Vooral de binnenstad van Utrecht en de wijken daaromheen worden nu voornamelijk bewoond door rijke mensen. Dit heeft invloed op het Utrechts. Dat de stad veryupt (yup: young urban professional) is wel duidelijk en is vooral te merken aan de torenhoge prijzen die men moet betalen om een huis te kopen.

Afkomst verloochent zich niet.

Ik ben blij dat ik zo nu en dan Utrechts mag horen en praten. Mijn kinderen vinden het ook geweldig om bij mij zo nu en dan Utrechtse woorden te ontdekken. Zoals kneien (knoeien), harses (hoofd), mokkeltje (meisje), guppekop (kleintje of gekke man) en gehakballegie. Mijn moeder, ondanks dat zij heel erg haar best deed om dat niet te doen, sprak Utrechts, vooral als ze boos of opgewonden was. Ik weet nu zeker dat je gedurende je hele leven de gevolgen van je opvoeding en je afkomst zult blijven ondervinden. Dit zowel in negatieve maar zeer zeker ook in positieve zin.

Utrecht veranderd, maar ik ook, als kind vond ik de domtoren immens hoog en het Domplein geweldig groot. Nu is de toren kleiner en het plein minder ruim. Mijn verbondenheid met deze stad is sterker geworden, ik hou van mijn stadsie en Utrechts is mijn dialect.

(Bronnen:
De vollekstaol van de stad Uterech door B.J. Martens van Vliet
De Rooie Droath, Utrecht volgens mij door Herman van Veen)

Afkomst dialect fotografie plat Utrecht

In de zomervakantie van 2017 heb ik mijn oude analoge spiegelreflexcamera, een Ricoh KR-SuperII, meegenomen. De reden hiervan was de nieuwsgierigheid van mijn dochter naar het maken van foto’s met een rolletje. Nu is mijn fascinatie in het fotograferen begonnen met analoge fototoestellen zoals bijvoorbeeld de Petri MF2A. Nu fotografeer ik digitaal (Canon 5d mark II) en de kwaliteit is zelfs beter dan van de analoge camera’s die ik heb gehad. Toch kwam het oude gevoel wel terug, je maakt op een “oldschool” wijze foto’s. Je ziet niet meteen het resultaat want je moet wachten totdat de film in het rolletje is ontwikkeld en afgedrukt. Je moet dus in dit geval meer vertrouwen op de fotografiekennis zoals de lichtmeting, de juiste sluitertijd en het diafragma. En daarbij komt nog dat je niet zomaar je ISO (licht gevoeligheid) kan veranderen, met andere woorden je koopt een fotorolletje met een ISO van 400 en daarmee moet je het doen. Dit voelt misschien wat beperkt maar het heeft ook wel wat uitdagends. Daarbij kwam ook nog de vraag; werkt de oude camera (1993) nog wel? En ja hoor alles deed het nog, en het resultaat was verbluffend. Het analoog fotograferen had iets magisch.

  • vintage spiegelreflex-camera

“Voor mij was het een echte herbeleving, eigenlijk waren we bezig met het oude ambacht van fotografie.”

Ik merkte dat ik een hang naar het oude had. Het verlangen naar vroeger, zoals het luisteren naar de song Yesterday van The Beatles. Het heeft iets gemoedelijks, hoewel toen dit nummer in 1965 uitkwam, mocht ik er van mijn ouders niet naar luisteren. Het viel onder het genre rock, en dat was hartstikke fout. Toch wel heel bijzonder dat dit een evergreen is geworden. Dit maakt het verleden heel aantrekkelijk. In mijn heden speelt het verleden voortdurend mee, het dringt zich op, ook als ik dat niet wil. Het is als of ik gisteren begonnen ben met fotografie. Zo vind ik oude dingen en geschiedenis interessant Ik houd van musea, zeker als het om kunst en cultuur gaat. Met fotografie leg je die herinneringen vast en wie weet blijf ik daardoor voortleven. Met het kijken naar oude foto’s mijmer ik graag over vroeger. Was toen alles beter? Nee niet alles was goed en zelfs waren zaken slechter dan nu.
Ondanks dat zie je dat men terug wil naar het oude en dat de mensen zelfs spullen uit die tijd gebruiken. Een vriend van mij heeft de zogenaamde vintage-caravan en een collega een vintage-auto, zo’n mooie Citroen DS. Zie mijn blog van 1 mei 2016 dat over klassiekers gaat (https://www.brockys-oog.nl/klassieker)

Laatst reageerde iemand op de foto’s van afgelopen zomer met: “Leuk zeg zo’n analoge retro camera”. Toen dacht ik, retro is iets speciaals uit het verleden. Maar dat is niet zo. Retro is een afkorting van retrospectief, het terugkijken. Retro is eigenlijk het maken van nieuwe producten waarvan de vormgeving is geïnspireerd op het verleden. Je ziet dat bijvoorbeeld met auto’s zoals de Mini Cooper, de Fiat 500 en de Volkswagen Kever. Dit zijn moderne auto’s met een oude uitstraling. Ook worden er nieuwe digitale fotocamera’s gemaakt met een oude look, zoals bijvoorbeeld de Fuji X100T (https://www.fujifilm.eu/nl/producten/digitale-cameras/model/x100t).  Dus mijn oude camera is niet retro, maar een vintage camera. Het begrip vintage vindt haar oorsprong in de mode. Een jurk met een ontwerp uit de jaren ’60 en die ook gemaakt is in deze periode is een zogenaamde vintage-jurk. Een vintage kledingstuk is een kenmerkend product uit die tijd en gemaakt in die tijd. Als je vintageproducten koopt zijn die dus bijna altijd tweedehands. Tegenwoordig wordt het vintage ook gebruikt voor oude meubels, motorfietsen, longplay grammofoonplaten (LP ’s) en woonaccessoires. Ze zijn vaak prijzig en zeer geliefd bij verzamelaars.

  • Mini Cooper - Retro of Vintage?

Ik houd ook van een goede whisky, zeker als deze oud is. Er zijn ook zogenaamde vintage malt whisky’s die in kleine hoeveelheden op de markt komen. Ze zijn in die zin exclusief. Op de fles staat niet alleen wanneer ze zijn gedestilleerd maar ook wanneer ze zijn gebotteld. Je moet daarvoor meestal diep in de buidel tasten. Ik zag een keer bij een slijter een “Tomatin”, een Schotse Malt Cask Whisky, gedestilleerd in 1973 en op de fles gezet in 2010, voor maar liefst € 1.175.

Dus vintage is echt oud en retro is nieuw ontworpen en geproduceerd naar de design-ideeën van vroeger.

beelden fotografie klassieker oldschool retro vintage