Categorie: Utrecht

Al heel wat jaren maak ik met heel veel plezier foto’s. Zo nu en dan volg ik een cursus of een workshop om bij te leren en inspiratie op te doen. De laatste cursus die ik heb gevolgd was weer een basiscursus fotografie bij de school voor fotografie in Utrecht. Voor het eerst leerde ik daar anders te kijken naar foto’s; zoals, waar komt het licht vandaan, hoe zit de compositie in elkaar en is de foto onderdeel van een serie of reportage? Ook werden de technieken behandeld zoals het gebruik van diafragma, sluitertijden en ISO en wat dat met foto’s doet. Ondanks dat deze technieken mij wel bekend zijn was het een hele goede herhaling, vooral omdat er ook een samenhang is tussen de technieken.

Een aantal zaterdagen was ik daar op school en maakte kennis met jonge fotografen die, net zo als ik, er heel veel plezier in hadden om de wereld op de plaat te zetten. Ieder deed dit op zijn of haar manier. Het was eigenlijk voor mij de eerste keer dat ik met andere fotografen in gesprek kwam over de foto’s die zij maakten en ook over de foto’s die ik maakte. Deze gesprekken waren heel interessant omdat je dan ontdekt dat je foto’s maakt volgens een (eigen) stijl. Daar waren we met z’n allen wel van overtuigd. Ondanks dat we vaak niet dezelfde beoordeling hadden over de foto’s die we moesten maken, ging je juist door die beoordelingen ook anders kijken naar foto’s. Fotografie is een geweldig sterk middel om ideeën en situaties uit te drukken. Ze spreekt mensen aan die wellicht net de andere kant hadden opgekeken of van die situatie een andere indruk hadden gekregen. Het weten hoe je een foto moet maken is veel belangrijker dan de kennis die je hebt hoe je een fotocamera moet gebruiken.

  • Utrecht Janskerhof

Voor mij is fotografie een middel om heerlijk in mijn eentje door het oude Utrecht te dwalen en deze levende stad en haar mensen op mijn manier te zien en te fotograferen. Een aantal jaren terug ging ik met een groepje mensen fotograferen. We zochten een mooie plek en we gingen er op uit. We hadden een (geheime) facebook groep waarin we de foto’s deelden en commentaar gaven. Een mooie tijd was dat en ik heb veel geleerd, alleen op het eind was het niet meer uitdagend genoeg voor mij en stapte ik uit deze groep.

Fotografie is een soort magie, je toont je fotowerk aan anderen en dan hoop je dat zij het onderwerp en verhaal net zo zien als jij dat zag en dat moment hebt gevangen in een foto alsof de situatie is bevroren. In feite leg je je zelf in een foto en dat kan direct zichtbaar zijn maar het kan ook een gevoel oproepen. Ik houd van geschiedenis en zoek daarin de reden waarom dingen zijn zoals ze nu zijn, maar ook hoe de wereld en maatschappij van nu in elkaar zit. Een foto is een momentopname van het heden wat langzaam verzand in het verleden. Als fotograaf spreek je een taal met je foto’s. Zoveel fotografen, zoveel talen en dialecten en het is maar net de vraag of de kijker dezelfde taal spreekt en begrijpt.

De mens heeft een behoefte om gevoelens uit te spreken en te delen, en met fotografie kan dat zeer goed. Een foto kan een krachtig wapen zijn. Laatst heb ik de expositie bezocht van de “Zilveren Camera 2018” in Hilversum. Indrukwekkend hoe hard foto’s kunnen zijn. Er waren er veel te zien,  deze winnende foto’s zijn de rode draad van 2018. Allemaal foto-momenten van het toenmalige heden, die nu herinneringen oproepen van emotie. De meeste foto’s die te zien waren, waren die van kwetsbare mensen, zoals bejaarde vrouwen die als jonge meisjes dwangarbeid moesten verrichten in de kloosterorde Zusters van de Goede Herder. Maar ook een foto van een angstige Astrid Holleerder en een reportage van patiënten van het failliete Medisch Centrum Slotervaart, die verhuisd moesten worden naar een ander ziekenhuis. De expositie was de moeite waard en een bron van inspiratie.

Foto’s maken lijkt makkelijk, zeker met smartphones, maar om er kunst van te maken is wel een dingetje. Niemand maakt dezelfde foto, niet alleen de plek waar je staat of  de lichtval die er dan is bepaald de foto, maar nog veel meer het moment van maken van de opname, en dat heeft te maken met gevoel. Je vindt dan dat moment en die situatie fotogeniek.

What I like about photographs is that they capture a moment that’s gone forever, impossible to reproduce.
(Karl Lagerfeld)

Je foto’s krijgen zeggingskracht als je maar vaak genoeg fotografeert, maar ook als je kijkt naar foto’s die anderen hebben gemaakt. Zoek mensen om je heen waar je mee kan discussiëren over foto’s en vooral over het gevoel dat daar bij hebt. Ook het moment waarop je de foto hebt gemaakt is van belang, deed je het stiekem om de spontaniteit te behouden, of deed je het opvallend zodat mensen op je reageren. De camera is een instrument dat mensen leert te kijken zonder de camera.

Fotografie is voor mij de kunst van het kijken in een kadertje. Het gaat er om iets interessants vinden in een gewone omgeving zoals op straat. Ik denk dat de dingen die je ziet er weinig toe doen maar dat alles draait om de manier waarop je ze bekijkt. Ook frissen foto’s je geheugen op, niets mooiers dan om je oude werk te zien.

beelden fotografie leven Utrecht

Reacties gesloten

Dat ik een Utrecht-fan ben zullen jullie onderhand wel weten. Nu woon ik al meer dan 25 jaar niet meer in Utrecht, maar ondanks dat voel ik mij zeer verbonden aan deze bijzondere stad. Ik laat mij dagelijks door de Utrechtse Internet Courant informeren over het wel en wee in deze stad. Nu ben ik gelukkig, als ik dat wil, snel in Utrecht, om daar foto’s te maken, de nostalgie te voelen en te onderzoeken wat zij ons historisch allemaal te bieden heeft.

Ik ben geboren en opgegroeid in Utrecht, en met name in de oude binnenstad en de Vogelenbuurt. Het Utrechts praten is mij met de paplepel ingegoten. Toch hadden ze het thuis liever niet dat we ‘Uterech proatte’ , het was plat, volks en ordinair. Het Utrechts is een dialect dat best bestempeld mag worden als een volkstaal maar of het ordinair is betwijfel ik zeer. Mijn familie was zeker niet openlijk trots op het Utrechts. Van degenen die het Utrechts spraken werd gezegd dat het mensen waren met een lage opleiding.

Tegenwoordig komt het Utrechts naar buiten door middel van cabaret. Imitaties zoals als die van Tineke Schouten, Jaap Fisher, Claudia de Breij en wijlen Rijk de Gooyer hebben het Utrechts min of meer bekend gemaakt in de rest van Nederland. Het gaat hier dan vooral om zogenaamde volkse typetjes die er neergezet worden. Het publiek wil daar eigenlijk niet bij horen. In de vaak wordt het grappig effect verstrekt door het Utrechts. In de meeste gevallen twijfel ik of we dan wel het zuivere Utrechts horen. Herman van Veen is voor mij degene die het best het Utrechts vertolkt. Het echte zuivere Utrechts is best nog wel te horen. Als ik in Utrecht ben voor het maken van foto’s heb ik regelmatig gesprekken met mensen die reageren op mijn camera. Als de mensen merken (horen) dat ik ook Utrechts praat dan krijg je respons in het Utrechts. Hiermee wordt ook bewezen dat degenen die het Utrechts spreken er niet openlijk voor uitkomen. Laatst zat ik in de stadsbus en ik hoorde de chauffeur lekker onbevangen Utrechts spreken. Eigenlijk wilde ik tot aan het einde van de rit blijven zitten, om alleen maar te genieten van deze man. Ik voelde mij toen erg verbonden met Utrecht.

Utrechts of Uterechs of Utregs of Uteregs is een stadsdialect. Het is een oostelijke variant van het Hollands. Het Hollands en het Brabants zijn de hoofddialecten van het Nederlands. Het Utrechts kent ook veel Bargoense woorden. Wat ik van mijn jeugd herinner waren de humoristische scheldwoorden, zoals onder meer dákhoas (kat), wout (politieagent) en badmuts (kale man).
Ik hoor ook wel dat het Utrechts veranderd, de invloed van het standaard Nederlands is duidelijk aanwezig. Vroeger noemde men een paard een peerd en nu een paord. Vooral de binnenstad van Utrecht en de wijken daaromheen worden nu voornamelijk bewoond door rijke mensen. Dit heeft invloed op het Utrechts. Dat de stad veryupt (yup: young urban professional) is wel duidelijk en is vooral te merken aan de torenhoge prijzen die men moet betalen om een huis te kopen.

Afkomst verloochent zich niet.

Ik ben blij dat ik zo nu en dan Utrechts mag horen en praten. Mijn kinderen vinden het ook geweldig om bij mij zo nu en dan Utrechtse woorden te ontdekken. Zoals kneien (knoeien), harses (hoofd), mokkeltje (meisje), guppekop (kleintje of gekke man) en gehakballegie. Mijn moeder, ondanks dat zij heel erg haar best deed om dat niet te doen, sprak Utrechts, vooral als ze boos of opgewonden was. Ik weet nu zeker dat je gedurende je hele leven de gevolgen van je opvoeding en je afkomst zult blijven ondervinden. Dit zowel in negatieve maar zeer zeker ook in positieve zin.

Utrecht veranderd, maar ik ook, als kind vond ik de domtoren immens hoog en het Domplein geweldig groot. Nu is de toren kleiner en het plein minder ruim. Mijn verbondenheid met deze stad is sterker geworden, ik hou van mijn stadsie en Utrechts is mijn dialect.

(Bronnen:
De vollekstaol van de stad Uterech door B.J. Martens van Vliet
De Rooie Droath, Utrecht volgens mij door Herman van Veen)

Afkomst dialect fotografie plat Utrecht

Op zaterdag 3 maart 2018 heb ik deelgenomen aan een workshop straatfotografie. Nu vind ik het altijd leuk om me te laten bijscholen, en zeker wanneer dat het iets heeft met fotografie. Uiteraard was het deze keer extra leuk want het was in de binnenstad van Utrecht. Vanwege de ijzig kou had ik mijn zogenaamde melkboerenhandschoenen aan, die dingen zonder vingertoppen. De workshop werd gegeven door Ruud van der Lubben, (www.vanderlubbenfotografie.nl/straatfotografie/) een gerenommeerde fotograaf uit Almere. Met een groepje van 8 deelnemers gingen we over de markt en bezochten we de binnenstad, zo rondom de Domtoren. Ruud gaf ons tips die ik eigenlijk wel wist, maar het was goed dat deze kennis werd opgefrist. Regelmatig loop ik door Utrecht om foto’s te maken en telkens weer zie ik dingen die leuk zijn om te fotograferen. In de afgelopen jaren is het in Utrecht steeds drukker geworden, vooral de binnenstad wordt soms overspoeld door toeristen, wat de straatfotografie overigens wel heel interessant maakt. Of je nu ergens een lange tijd op dezelfde plek blijft of je gaat wandelen, er is altijd wel iets leuks of vreemds te zien. Waar het om gaat is het fotograferen van mensen en de omstandigheden. Je hebt er wel enige durf voor nodig. In het begin voelde ik mij bezwaard om mensen op straat te fotograferen. Het kan zomaar dat iemand geïrriteerd raakt of boos wordt. Ik heb dat gelukkig niet zo vaak meegemaakt. Er is wel eens iemand geweest die mij min of meer commandeerde om de foto te verwijderen, ach dat deed ik dan maar want ik had geen zin in discussies en wellicht ook ander stennis. En trouwens met de huidige techniek is een gewiste foto ook zo weer terug te halen. Maar in het algemeen kan ik stellen dat men het vaak niet erg vindt als er een kiekje van hun wordt gemaakt. Er zijn ook mensen die het leuk vinden en de foto willen hebben. Inmiddels ben ik niet bang voor negatieve reacties van mensen. In de meeste gevallen wanneer je uitlegt waar je mee bezig bent, is het ijs gebroken. Een praatje en het laten zien welke foto’s je op de camera hebt staan, zijn mooie aanknopingspunten voor begrip en vertrouwen.

Ik zie straatfotografie meer als een soort reportagefotografie waarbij de straat het toneel is voor uiteenlopende activiteiten van mensen. Ik ga meestal met één camera en één lens op pad. Mijn werkterrein is het leven op de terrassen, op markten in parken en op trottoirs. Ik observeer alleen maar en als ik wat zie dan schiet ik plaatjes. Soms onopvallend, want dan komen de mensen er spontaner op, maar ik wil ook nog wel eens mensen laten poseren. Dit geeft best wel verassende beelden. Ik probeer vooral de sfeer van het moment weer te geven en daarvan een beeldverhaal te vertellen. Dit betekent dat ik constant alert moet reageren. Ik probeer de situaties te voorspellen waardoor ik aan het verhaal een persoonlijke weergave meegeef en daarmee de toeschouwer probeer over te halen om dit verhaal ook zo op te pakken.

Toch heb ik ook perioden gekend dat mijn foto’s niet uit de verf kwamen. Ik kon geen inspiratie vinden en er was geen uitdaging. Een paar jaar terug koos ik voor thema’s zoals bijvoorbeeld, voordeuren, lantaarnpalen, straatmuzikanten, schoenen, mensen die bezig waren met hun smartphone of alles wat maar dezelfde kleur had. Hierdoor was ik meer doelgericht en met meer aandacht op zoek naar een onderwerp. Uiteraard gaf het volgen deze workshop mij ook veel inspiratie.  In 2014 werd er door de VPRO een serie “Fotostudio de Jong” uitgezonden. Dit was een programma met Wilfried de Jong die vrijwel alle facetten van fotografie behandelde. Hij interviewde veel jonge aankomende talenten maar ook gerenommeerde fotografen. Heel bijzonder was de uitzending waarin hij sprak met de in Brussel wonende kunstenaar David Helbich die merkwaardige, absurde en soms hilarische oplossingen fotografeerde in de dagelijkse omgeving in België. Toen Helbich zijn foto’s in 2008 begon te verspreiden via Facebook (www.facebook.com/Belgiansolutions/) begon dit project in snel tempo te groeien met veel bijdrages van Belgian-solutions-spotters van over de hele wereld. Deze bizarre en lachwekkende foto’s hebben mij ook geïnspireerd. Het is voor een keer leuk om op zoektocht te gaan naar vreemde zaken. Alleen het is geen straatfotografie en dat vind ik toch het leukste, geen enkele situatie is hetzelfde. Je moet ook wel geluk hebben, omdat het tevens een kwestie is van op het juiste moment op de juiste plek te zijn.

Door veel te kijken en te lezen in (oude) fotoboeken en ook op internet school ik mezelf. Wat voor mij telt is dat het beeld de kijker moet weten vast te houden. Zo vind ik het geweldig om de website van Martin Hierck te bezoeken. Naast dat hij mooie sfeerfoto’s maakt op straat weet hij ook prachtige verhalen te vertellen met zijn foto’s. Een hele goede sfeerweergave vind ik zijn Moskou serie. (hierck.com/)

Utrecht is een stad met een onuitputtelijke bron van creatieve mogelijkheden voor de fotograaf. Ik voel mij daar thuis omdat het een hele oude stad is, waar in het verleden veel is gebeurd en daar de energie nog goed van te voelen is. Maar het zijn vooral de mensen die mij interesseren. Respect voor de mens en voor haar of zijn omgeving is voor mij een belangrijke factor. Ik kom altijd weer blij thuis van een dagje rondstruinen in de Domstad met de camera. Elke foto die ik daar maak, maak ik met plezier.

Which of my photographs is my favorite? The one I’m going to take tomorrow. 
(Imogen Cunningham)

beelden smaak Utrecht

Reacties gesloten

De stad Utrecht is rijk aan schitterende voorbeelden van architectuur in vele stijlen, van middeleeuwse Godshuizen tot aan grote hoogtepunten uit de vorige eeuw. De Domtoren kent iedereen, maar ook het stadskasteel Oudaen, het Rietveld Schröderhuis, het Muziekcentrum Tivoli-Vredenburg, het hoofdkantoor van de Rabobank, het Academiegebouw en natuurlijk het voormalig Hoofdpostkantoor aan de Neude. Utrecht kent een gevarieerde geschiedenis waarbij de architectuur een belangrijke rol speelde.

In de jaren tachtig woonde ik op een zolderappartement in de binnenstad van Utrecht. Het was een pand uit 1762 en daarmee het oudste winkelpand van Utrecht. Toen ik er woonde was er een banketbakkerij in gevestigd, de heerlijke speculaaslucht tijdens de feestdagen in december zijn voor mij een zoete herinnering. De winkel had een zeldzaam achttiende-eeuws interieur. Op de muur van de verdieping is het symbool van de Utrechtse Universiteit te vinden met de tekst ‘SOL JUSTITIAE ILLUSTRA NOS’ (zon van gerechtigheid, verlicht ons). Samen met zegel en de rondgaande tekst ‘AMICORUM CONSENSUS VIRTUEM ALIT GAUDIUMQUE’ (eenstemmigheid van vrienden voedt vastberadenheid en vreugde), en het jaartal 1876 is dit het wapen van de Utrechtse studentenvereniging. Dit is in 1876 aangebracht, toen de bakkerij ‘hofleverancier’ werd voor de studenten.

We leven nu alweer een aantal jaren in een economische crisis welke onder meer ontstaan is uit gesjoemel met hypotheken en kredieten door de banken. Door de geschiedenis heen zie je vaak dat er van dit soort mindere periodes zijn. Begin 1900 heerste ook een crisis, waardoor minder daadkrachtige mensen tevreden moesten zijn met eentonig gebouwde woningen. Ondanks dat, waren er in die tijd architecten die mooi werk maakten. Een voorbeeld is de Amsterdamse school die zich kenmerkt door prachtige gevels. Het metselwerk van deze gevels is voor mij een gewild object om te fotograferen. In Utrecht Oost heb je ook zo’n wijk waar dit soort huizen staan, niet alleen het fotograferen daarvan is leuk, maar ook het wandelen door deze straten geeft voldoening. Een hele leuke manier om je hoofd leeg te maken.

In Utrecht wordt altijd gebouwd, het is een continue proces, waarmee veel geld is gemoeid. Ik heb wel eens het idee dat Utrecht een proeftuin voor architecten is. Het winkelcentrum Hoog Catharijne, dat stamt uit de eind jaren zestig en begin jaren zeventig, gaat nu weer op de schop. Het winkelcentrum wordt vernieuwd. Een onderdeel daarvan is het nieuwe muziekcentrum Tivoli Vredenburg. Een gewaagd, en in mijn ogen, niet passend gebouw als onderdeel van de binnenstad van Utrecht. Wat mij betreft was het een mooi object geweest voor Rotterdam, daar zou het beter passen en denk ik meer tot zijn recht komen.

Onlangs was in ik Bernkastel-Kues aan de Moezel in Duitsland. De binnenstad wemelt van huizen met houten vakwerkgevels. Ik heb daar één van de smalste huizen van Europa gezien. Het lijkt alsof het topzware huis wil omvallen, en ons bedreigt met een niet kloppend perspectief. Dit komt omdat de bovenverdiepingen aan beide kanten overhangend zijn. Anton Pieck zou het ontworpen kunnen hebben. Dit huis is gebouwd in 1416 als oud wijnbouwers huis in de stijl van de Moezelstreek.

Vorige jaar reed er soms een jonge architect met mij mee als ik naar huis ging na een training iaido. Samen spraken we over fotografie en architectuur. Hij zei een keer tegen mij dat ik niet naar huizen keek, maar dat ik een lezende kijker was. Volgens hem zocht ik naar verbanden in de bouwwerken en hoe er patronen in gevels zaten. Kozijnen zijn er niet alleen om het glaswerk vast te houden, maar ook een onderdeel van een lijnenspel.

To me, photography is an art of observation. It’s about finding something interesting in an ordinary place… I’ve found it has little to do with the things you see and everything to do with the way you see them. (Elliott Erwitt)

(Foto’s genomen in Utrecht en Bernkastel-Kues)

architectuur Utrecht

Reacties gesloten